Het leed dat vuurwerk heet

Vuurwerk is een eeuwenoude traditie die wereldwijd wordt gevierd. 

In Nederland heeft vuurwerk een rijke geschiedenis en heeft het door de jaren heen verschillende tradities en gebruiken gekend.

  • Eerst wil ik eens kijken naar een stukje geschiedenis van vuurwerk in Nederland,
  • de gevaren die het met zich meebrengt voor mens, dier en milieu,
  • de schade en letsel die het kan veroorzaken,
  • de wet- en regelgeving omtrent vuurwerk in Nederland en
  • tot slot wil ik voorstellen ondersteunen voor veiligere alternatieven en maatregelen. 

Dit is een oproep om bewust om te gaan met vuurwerk, zodat we allemaal kunnen genieten van een veilige en feestelijke periode.

De geschiedenis van vuurwerk in Nederland gaat terug tot de 14e eeuw, toen het voor het eerst werd geïntroduceerd door de Chinezen. In die tijd werd vuurwerk voornamelijk gebruikt voor religieuze en ceremoniële doeleinden. Het werd gezien als een manier om boze geesten af te weren en geluk en voorspoed te brengen. In de 17e eeuw, tijdens de Gouden Eeuw, begon vuurwerk aan populariteit te winnen onder de Nederlandse bevolking en werd het ook gebruikt ter viering van belangrijke gebeurtenissen, zoals de geboorte van een prins of de overwinning in de oorlog.

Voor de jaarwisseling 2022/2023 werd er voor een recordbedrag aan vuurwerk gekocht. Volgens de Belangenvereniging Pyrotechniek Nederland (BPN) was er voor  vuurwerkhandelaren een omzet van €uro 110 miljoen. Het vorige verkooprecord was bij de jaarwisseling van 2019-2020, toen er voor €uro 77 miljoen euro aan vuurwerk werd afgestoken.

Hoewel vuurwerk een bron van vreugde en vermaak kan zijn, brengt het ook gevaren met zich mee. De harde knallen en felle lichtflitsen kunnen angst en stress veroorzaken bij dieren, met name huisdieren en wilde dieren.

De documentaire over vuurwerkangst bij dieren – And a happy new year – is te kijken op donderdag 28 december om 22.45 uur bij de EO op NPO2. Natuurlijk kun je ‘m ook terugkijken via NPO Start en NPO PLus. Wil je dit vanuit het buitenland doen, zorg dan voor een VPN Verbinding, die je op Nederland zet. Duurt maar 20 minuten maar is ten zeerste aanbevolen!

Daarnaast kan vuurwerk leiden tot luchtvervuiling en schade aan gebouwen en omgevingen.

Het afsteken van vuurwerk brengt ook risico’s met zich mee voor de mensen die het hanteren. Elk jaar worden er talloze ongelukken gemeld, variërend van kleine brandwonden tot ernstige verwondingen en zelfs dodelijke slachtoffers.

Hier zijn de aantallen vuurwerkslachtoffers in Nederland voor de afgelopen vijf jaar

  • 2023: Er waren 1.253 vuurwerkslachtoffers.
  • 2022: Er waren 773 vuurwerkslachtoffers
  • 2021: Er waren 400 vuurwerkslachtoffers
  • 2020: Er waren 1.300 vuurwerkslachtoffers
  • 2019: Er waren 1.285 vuurwerkslachtoffers

Let op: deze cijfers zijn schattingen en het werkelijke aantal slachtoffers kan hoger zijn. Het aantal slachtoffers kan variëren afhankelijk van factoren zoals het weer, de handhaving van vuurwerkregels en de beschikbaarheid van illegaal vuurwerk. Het is ook belangrijk om te vermelden dat veel vuurwerkslachtoffers niet naar het ziekenhuis gaan en dus niet in deze statistieken worden opgenomen.

Letselrapport 2021

Om deze redenen heeft de Nederlandse overheid wet- en regelgeving geïmplementeerd om het afsteken van vuurwerk te reguleren en te controleren. De Wet milieubeheer bevat bepalingen die betrekking hebben op het gebruik van vuurwerk en de mogelijke milieuschade die het kan veroorzaken. Daarnaast zijn er specifieke regels, zoals de Vuurwerkbesluit en het Vuurwerkbesluit milieubeheer, die de verkoop, opslag en het afsteken van vuurwerk regelen. Het niet naleven van deze regels kan leiden tot boetes en straffen.

Naast de wet- en regelgeving zijn er ook verschillende initiatieven genomen om veiligere alternatieven voor vuurwerk te promoten. Zo worden er steeds vaker georganiseerde vuurwerkshows georganiseerd, waarbij professionals het vuurwerk afsteken. Deze shows bieden een veiligere omgeving voor het genieten van vuurwerk en minimaliseren de risico’s op letsel en schade. Daarnaast worden er steeds meer vuurwerkvrije zones aangewezen, waar het afsteken van vuurwerk verboden is om de overlast voor mens en dier te verminderen.

Ja, er zijn verschillende milieuvriendelijke alternatieven voor traditioneel vuurwerk. Hier zijn enkele herkenbare opties:

  • Eco-vriendelijk vuurwerk: Hoewel eco-vriendelijk vuurwerk niet volledig milieuvriendelijk is, produceert het ongeveer 50% minder emissies. Ze zijn ook rookvrij, zwavelvrij en/of produceren geen chloorhoudende formaties.
  • Stil vuurwerk: Hoewel stil vuurwerk nog steeds schadelijke chemicaliën in het milieu vrijgeeft, verstoort het geen dieren en veroorzaakt het niet zoveel geluidsoverlast.
  • Laser- of lichtshows: Hoewel lasers en lichten elektriciteit gebruiken, kan deze elektriciteit afkomstig zijn van hernieuwbare bronnen. Laser- of lichtshows bieden dezelfde sensatie van de lichten als vuurwerk en zijn een goed alternatief.
  • Glowsticks: Glowsticks zijn een cool alternatief voor vuurwerk en zijn vooral populair bij kinderen.
  • Drones: Drone-vuurwerk wint aan populariteit. Drone-displays worden een vervanging voor vuurwerk, vanwege zorgen over vuurwerkgerelateerde luchtvervuiling en milieuschade.
  • Biologisch afbreekbare confetti en streamers: Eenvoudige feestknallers of confettikanonnen gevuld met biologisch afbreekbare materialen zoals in water oplosbaar rijstpapier kunnen een toegankelijker, passend alternatief zijn voor vuurwerk.
  • Duurzame lantaarns: Verlicht je achtertuin met zonnelampen of lantaarns.

Het is altijd een goed idee om de lokale wetten en voorschriften te controleren voordat je vuurwerk koopt of afsteekt. Het is ook belangrijk om te onthouden dat vuurwerk niet alleen schadelijk kan zijn voor het milieu, maar ook voor dieren en mensen.

Bron: Gesprek met Bing, 28-12-2023 (1) 11 Manieren om Milieuvriendelijke Alternatieven voor Vuurwerk te Gebruiken – wikiHow. https://www.wikihow.com/Use-Eco%E2%80%90Friendly-Alternatives-to-Fireworks. (2) Zo vervangen Drones Vuurwerk – Zonder vervuiling. https://www.weforum.org/agenda/2021/08/drone-fireworks-better-alternative-no-pollution/. (3) Vuurwerk Alternatieven voor de Vierde Juli | Populaire wetenschap. https://www.popsci.com/environment/fireworks-alternatives/. (4) Milieuvriendelijke Alternatieven voor Vuurwerk | Veerkracht en gas. https://springpowerandgas.us/6-eco-friendly-alternatives-to-fireworks/. (5) Vuurwerk Alternatieven voor de Vierde Juli | Populaire wetenschap. https://bing.com/search?q=alternatives+to+fireworks. (6) Verlicht je Vierde Juli met Deze Milieuvriendelijke Alternatieven voor …. https://biodegradableglobe.com/eco-friendly-alternatives-to-fireworks/. (7) Getty-afbeeldingen. https://www.gettyimages.com/detail/photo/realistic-3d-illustration-colorful-firework-royalty-free-image/1281148014.

In conclusie is vuurwerk een prachtige traditie die we in Nederland koesteren. Echter, het is belangrijk om bewust om te gaan met vuurwerk om de gevaren voor mens, dier en milieu te minimaliseren. Door de wet- en regelgeving te volgen, veiligheidsmaatregelen te treffen en te kiezen voor veiligere alternatieven zoals georganiseerde vuurwerkshows, kunnen we er allemaal van genieten zonder onnodige risico’s te nemen. Het is onze gemeenschappelijke verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat vuurwerk een feestelijke traditie blijft, zonder dat het schade of letsel veroorzaakt.

De documentaire over vuurwerkangst bij dieren – And a happy new year – is te kijken op donderdag 28 december om 22.45 uur bij de EO op NPO2. Natuurlijk kun je ‘m ook terugkijken via NPO Start en NPO PLus. 

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *